info@heywonen.nl / 06-2040 34 98

Hey Wonen op de Heijplaat, Rotterdam

Het effect van isolatie op het binnenklimaat

Gezond_Binnenklimaat

Er is de laatste jaren veel aandacht voor het isoleren van je huis. Met isolatie bespaar je veel energie en is daarmee goed voor het milieu. Door een optimale isolatie en warmteterugwinning is het energieverbruik van veel woningen dan ook drastisch teruggebracht. Steeds vaker horen we echter ook dat het over-isoleren een effect heeft op de kwaliteit van het binnenklimaat. Door onvoldoende ventilatie worden huizen steeds warmer, stoffiger en vochtiger, wat kan leiden tot allerlei gezondheidsklachten. Het is daarom goed om bij isolatie ook het effect op de kwaliteit van het binnenklimaat in de gaten te houden.

 

 

Binnenklimaat steeds slechter

Wetenschappers die de invloed van techniek op de gezondheid van oudere mensen onderzoeken, waarschuwen al enkele jaren voor het verslechterende binnenklimaat. De oorzaak: energiebesparende maatregelen, zoals warmteterugwinning en strakke isolatie van woningen. Hierdoor ontstaat een warmer, vochtiger en stoffiger binnenklimaat, dat zorgt voor groei van ongewenste biodiversiteit binnenshuis: huisstofmijt, schimmels en bacteriën.

Nederland staat nu in de twijfelachtige top vijf van legionella landen in de EU. Deels doordat wij geen gechloreerd water hebben, maar de voortvarende energiebesparing vormt een goede tweede oorzaak. Gemeentelijke warmtenetten (stadsverwarming) en warmtesystemen met zonneboiler kunnen een broedplaats voor legionellabacteriën vormen. Die voelen zich thuis in water van tussen de 20 en 50 graden. Vaak precies de temperatuur van water in warmtenetten en zonneboilers. Maatregelen die bacteriegroei beperken, zijn het eerder genoemde chloreren van water of verhitting tot 65 graden.

 

Allergieklachten nemen toe

Het aantal chronische luchtaandoeningen stijgt sterk, dankzij een verslechterend binnenklimaat, wat allergie veroorzaakt. In enkele decennia nam het aantal allergieklachten in Nederland toe, door een toename van 80% van de huisstofmijt, een minuscuul spinachtig beestje. Dit constateerde de Eindhovense gerontechnologe Johanna van Bronswijk al in 1996 in haar studie ‘An update on long lasting mite avoidance’. Sindsdien zijn de EPC normen voor huizen alleen nog maar gestegen, een ideale ontwikkeling voor de huisstofmijt. En als je je kleding vervolgens op dertig graden wast, blijf je de mijten lekker bij je dragen. Deze beestjes, bacteriën en andere ziektekiemen kun je alleen verwijderen als je ook kleding boven 60% wast.

Zo zijn sommige maatregelen op het gebied van energiebesparing soms slecht voor het binnenklimaat en de gezondheid. We willen dat ouderen steeds langer zelfstandig thuis wonen, maar dankzij toename van allerlei ziekteverwekkers binnenshuis kunnen mensen een half jaar eerder in het verpleeghuis belanden.

 

Effect binnenklimaat op de gezondheid

Franxesco Franchimon, die promoveerde bij Van Bronswijk, schetst het probleem in zijn proefschrift: ‘ Healthy buildings for the 21st century’ . Bij de inrichting van gebouwen belandde het binnenklimaat en daarmee de gezondheid van bewoners vanaf de jaren zeventig op de tweede plaats. De ‘directe ervaring’ werd de norm. Dus als het niet stonk, was de ventilatie goed. Wat Franxesco betreft staat de gezondheid van de bewoners bij de bouw weer voorop. De minimumnormen voor frisse lucht liggen nu op ten minste 20 liter lucht per persoon per seconde, tegen de 7 liter die de gezondheidsraad in 1984 opdroeg. De meeste gebouwen zitten daar nog onder! Om de impact van gebouwen en techniek op gezondheid zichtbaar te maken, hanteren de gerontechnologen de maatstaf DALY (Disability Adjusted Life Years). Dit is de hoeveelheid jaren die een mens verliest door verslechtering van het binnenklimaat. Uit een Nederlands onderzoek uit 2000 kwam naar voren dat een slecht binnenklimaat in dat jaar ongeveer 70.000 gezonde jaren van onze bevolking had afgeknabbeld. De in 2007 verschenen studie ‘ Gezondheidseffecten van woningen’ stelt dat per persoon een half procent van diens gezonde dagen verloren gaat. Ter vergelijking: ongezonde voeding en gebrekkige beweging betekenen een verlies van 4 procent. Stevige ventilatie ververst de lucht zodat het gehalte allergenen, zoals stofjes, huisstofmijten, poepjes en schimmels afneemt. Tegelijk daalt de luchtvochtigheid, die de huisstofmijt zo lekker laat voortplanten.

 

Hoofdpijnhuizen

Juist bij bewoners van strak geïsoleerde huizen met ventilatiesystemen voor warmteterugwinning neemt het aantal klachten toe. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de Amersfoortse wijk Vathorst. Zelfs de ramen konden daar niet open. De warmteterugwinning moest zorgen voor alle frisse lucht. De idealistische bewoners kregen hoofdpijn en andere klachten. Die kwamen deels voort uit een klassieke ontwerpfout van de ingenieurs: denken in monofuncties. Energie besparen en het milieu werden doel bij het ontwerp, geen middel om prettig te leven. De duizend woningen in de ‘groene’ wijk kregen een geniaal ventilatiesysteem met lage energierekening. Maar het systeem hield onvoldoende rekening met het binnenklimaat, menselijk gedrag en behoeftes.

 

Oplossing is intelligente ventilatiesystemen

Moderne ventilatiesystemen zouden vraaggestuurd moeten werken, om gezonde jaren te winnen. Zo zijn er al systemen die aanslaan zodra de concentratie van uitgeademde CO2 boven een bepaalde drempelwaarde komt. Op iedere miljoen mensen zou je met meer ventilatie 5000 gezonde jaren winnen, tegen de kosten van 113 miljoen euro. Daar staat wel 23 miljoen aan uitgespaarde behandelingen tegenover. Voor 18.000 euro per jaar heb je er dus een gezond levensjaar bij, als u nu een goede installateur belt. Maar ook de nieuwe systemen zijn niet feilloos. Met name de combinatie van balans ventilatie met een zonneboiler kosten een aantal gezonde jaren als het systeem slecht is geïnstalleerd of verkeerd ontworpen.

 

Advies voor een gezond binnenklimaat

Gelukkig zijn er steeds meer installateurs en adviesbureaus die zowel de isolatiewaarde als het binnenklimaat in de gaten houden. De afweging tussen een gezond binnenklimaat en energiebesparing is nog relatief nieuw, maar zal de komende jaren zeker een vlucht nemen. Als het gaat om duurzaam wonen gaat het niet alleen om zoveel mogelijk energie te besparen maar vooral ook om de gezondheid!

 

Bron: Brabants Dagblad, Spectrum