Nieuwe ramen in een Arnhemse jaren dertig woning: behouden, herstellen of op maat vervangen

Een jaren dertig woning is aan de gevel te herkennen. Beneden zit een erker of een brede raampartij met bovenlichten van glas-in-lood, soms met geel, groen of amberkleurig glas. De kozijnen zijn vaak geschilderd in donkergroen, crème of rood, passend bij de baksteen. In Arnhem staan veel van zulke huizen, en juist de ramen geven ze hun karakter.

Na bijna een eeuw is het hout van die ramen vaak aan het eind, of is het enkele glas de reden dat de voorkamer in de winter koud blijft. De keuze is dan niet alleen technisch. Wat vervangen wordt, verdwijnt, en wat blijft, moet samengaan met modern glas en de eisen van nu.

Behouden of vervangen

De eerste stap is een eerlijke inspectie, raam voor raam. Is het hout plaatselijk zacht, dan kan een timmerman het herstellen met inzetstukken van nieuw hout. Is de rot doorgetrokken in de verbindingen, of zijn de kozijnen eerder al met veel plamuur opgelapt, dan is vervangen op termijn de betere keuze. Vaak verschilt het antwoord per gevel. Een beschutte achtergevel kan nog jaren mee, terwijl de voorgevel op het zuidwesten flink heeft geleden onder regen en zon.

Roedes en glas-in-lood

Glas-in-lood in de bovenlichten is vaak het waardevolste onderdeel van de gevel en hoeft niet te verdwijnen als er geïsoleerd wordt. Het paneel kan worden ingesloten in isolatieglas. Een andere mogelijkheid is een extra ruit aan de binnenkant, waarbij het oude paneel op zijn plek blijft. Bij roedes is het verschil tussen echt en nagemaakt goed te zien. Echte roedes verdelen het raam in afzonderlijke ruiten, opgeplakte roedes liggen op één grote ruit. Bij maatwerk in hout kan de roedeverdeling van het origineel worden overgenomen.

Isoleren zonder het karakter te verliezen

HR++ glas isoleert vele malen beter dan enkel glas, maar vraagt een diepere sponning dan de meeste oude ramen hebben. Voor ramen die nog in goede staat zijn, bestaat dunner isolatieglas dat in de bestaande sponning past. Worden de ramen toch vervangen, dan komt er ook tochtwering bij: nieuwe ramen sluiten met rubbers in de sponning, waar de oude vaak een kier van een paar millimeter hadden. Dat verschil merkt men in huis meteen.

Maatwerk in hout

Timmerbedrijf De Valk maakt ramen in elke maat en stijl, klassiek of modern, en werkt in Arnhem en omgeving. Details en afwerkingen kunnen zelf worden gekozen. Bij een jaren dertig gevel is dat nodig, want een standaardraam heeft zelden dezelfde verhoudingen als het origineel. Voor de beglazing biedt het bedrijf dubbel glas, HR++ glas en inbraakwerend glas, en het plaatst dat glas zelf. De kozijnen worden gemaakt in een eigen werkplaats in Mill.

De tuinkant en de kleur

Aan de achterzijde zit bij veel van deze woningen een smalle tuindeur. Bij een verbouwing maakt die vaak plaats voor een breder kozijn met openslaande deuren of een vouwdeur. Op timmerbedrijfdevalk.nl staan zulke deurkozijnen beschreven naast raam-, schuif- en draaikiepkozijnen. Voor de kleur loont het om te kijken naar wat er oorspronkelijk was. Jaren dertig kozijnen werden vaak in twee tinten geschilderd, met de ramen en roedes lichter of donkerder dan het kozijn, wat de gevel meer diepte geeft dan egaal wit. Volgens het timmerbedrijf volstaat eens in de 10 à 15 jaar een schilderbeurt met hoogwaardige verf.

Foto: Metro Centric, CC BY 2.0